درونمایه غزلیات حافظ
محققان در مورد درونمایه اشعار و غزلیات حافظ نظرات متفاوتی را بیان کرده اند. برخی اشعار او را عرفانی یا نزدیک به فرقه صوفیگری دانستهاند. برخی رویکرد او را رندانه و در ستایش خوشیها و زیباییهای دنیوی دانسته و بعضی دیگر شعرهای او را مرتبط با حالات معنوی قوی و عشق الهی مرتبط دانستهاند. یا ما در ادامه این مقاله همراه باشید تا به بررسی درون مایه غزلیات این شاعر بلند مرتبه بپردازیم .همچنین شما با پیوستن به ما میتوانید به ارزشمندترین قطعات حافظ نیز دسترسی داشته باشید و به اشعار و آثار او را به گونه ای متفاوت لمس کنید…
البته به دلیل تکرار زیاد واژه رند در اشعار و خوانش شعر حافظ برخی این اصطلاح را هم به شخصیت او و هم به درونمایه آثارش منتسب میکنند. رند شخصیتی است که برآورد تیپهای شخصیتی متفاوت است. رند صادق و درستکار است اما درعینحال در برابر انسانهای ظالم و ناپاک میتواند رفتاری گمراهکننده داشته باشد. او به ظواهر شرعیات پایبند نیست ولی در باطن و در عمل مقیدتر از افرادی است که ادعای دینداری دارند. درعینحال که منتقد صاحبان قدرت و افراد ثروتمند است، از مردم طبقه فرودست که در نظرش رفتارهای اشتباهی دارند نیز انتقاد میکند. در یک کلام اندیشهای انتقادی و مستقل از ارزشهای مسلط بر زمانه خود دارد.
پراکندگی موضوع و استقلال ابیات ویژگیای است که مدنظر بسیاری از حافظپژوهان قرار داشته است. اکثر حافظ شناسان تخلص شمسالدین محمد به حافظ را به دلیل حافظ قرآن بودن او دانستهاند. تأثیرپذیری او از قرآن را میتوان در استقلال ابیات دید که «گوته» این ویژگی را سیالیت این اشعار مینامد. همانطور که در هر سوره از قرآن به مفاهیم گوناگونی اشاره میشود، حافظ هم سعی کرد در هر غزل علاوه بر حفظ انسجام و زیبایی ابیات، مفاهیم و معانی چندگانهای را مطرح کند و برخی عمل تفأل زدن به دیوان حافظ را که به فال حافظ معروف است، به خاطر شباهت این کتاب به قرآن دانستهاند.
اکثر غزلیات حافظ دارای ردیف هستند که همین عامل باعث داشتن موسیقی و آهنگ خوش در شعر حافظ شده است. جدای از موسیقی ظاهریای که اشعار در وزن و قافیه دارند مناسب بودن و تطابق اشعار با دستگاههای آواز ایرانی، موسیقیدان بودن او را تقویت میکند. برخی محققان ادعا میکنند که حافظ شیرازی شاخصترین شخصی است که موضوع غزل را از عشق فراتر برده و موضوعاتی نظیر اخلاق، فلسفه، سیاست و عرفان را وارد آن کرده است. این تغییرات باعث شد که غزل عاشقانه و عارفانه هرکدام روند رو به رشدی را آغاز کنند تا به نقطه اوج غزلسرایی فارسی برسیم. درواقع او جایگاه رفیعی که قصیده در شعر فارسی داشت را به غزل داد.
چندمعنایی بودن – نزدیکی به اشعار شاعران تلفیق، وجه عرفانی پررنگ، تلفیق غزل عارفانه مولانا با غزل عاشقانه سعدی ازجمله نوآوریهای دیگر حافظ شیرازی است. گستره تأثیر شعر حافظ بر شاعران دیگر از هندوستان تا عثمانی تا سرزمینهای عربزبان بوده است. نکته مهم دیگر در مورد حافظ این است که او به زبان عربی هم مسلط بود و ۲۴ غزل به زبان عربی نیز دارد.
دیدگاه خود را بگذارید